Szyjka macicy
Szyjka macicy to kanał łączący macicę z pochwą. W jej kryptach produkowany jest śluz, a sama szyjka zmienia się w rytm cyklu — jej obserwacja dostarcza aż trzech wskaźników płodności naraz: wysokości (pozycji), twardości (konsystencji) i otwartości. W okolicy owulacji szyjka unosi się wysoko, staje się miękka (w dotyku jak warga, a nie jak czubek nosa) i otwarta, a po owulacji szybko wraca do położenia niskiego, twardego i zamkniętego.
Jak prowadzić obserwację
Dział zatytułowany „Jak prowadzić obserwację”- badanie wykonuj wieczorem, o stałej porze, ale nie bezpośrednio po wypróżnieniu (mięśnie przejściowo przesuwają szyjkę),
- umyj ręce mydłem i zadbaj o krótkie paznokcie, aby niczego nie uszkodzić,
- przyjmij zawsze tę samą pozycję — oprzyj jedną nogę wyżej (np. na brzegu toalety) lub kucnij, włóż dwa palce i sprawdź, jak daleko sięgasz do szyjki oraz jaka jest jej twardość i otwartość,
- nauka trwa zwykle dwa cykle: najpierw poznaj szyjkę nisko–zamkniętą–twardą (ok. 6–7 dnia po owulacji), a w kolejnym cyklu — w czasie najbardziej płodnego śluzu — wysoko–otwartą–miękką; po uchwyceniu różnicy możesz obserwować ją na bieżąco, od miesiączki do ok. 3 dni po szczycie.
Badanie jest opcjonalne i niewymagane do uzyskania obrazu płodności. Nie jest zalecane młodym dziewczętom ani kobietom, które nie współżyły, oraz w czasie infekcji.
Poniżej, w zależności od celu jaki masz, umieściliśmy szereg wskazówek, które mogą być pomocne.
Cykliczne zmiany szyjki (unoszenie się, otwieranie i mięknięcie przed owulacją, a następnie powrót do stanu niskiego, zamkniętego i twardego) potwierdzają, że szyjka prawidłowo odpowiada na zmiany hormonalne — głównie na estrogeny przed owulacją.
Obserwacja szyjki jest odporna na czynniki, które zakłócają pomiar temperatury, i daje zwykle bardziej stabilny obraz niż sam śluz. Bywa szczególnie pomocna w okresie poporodowym i w premenopauzie oraz wtedy, gdy trudno odczytać zmiany śluzu (np. gdy śluz jest obecny stale).
Badanie nie powinno być prowadzone w czasie infekcji. Może też budzić opory — wówczas można je odłożyć i wrócić do niego, gdy będzie potrzebne.
Szyjka wysoko uniesiona, otwarta i miękka wyznacza najbardziej płodny czas w cyklu — to kolejne trzy wskaźniki, które zapowiadają owulację nawet wcześniej niż śluz na zewnątrz pochwy. Warto z nich korzystać, gdy starasz się o poczęcie dziecka.
Przy obserwacji śluzu bezpośrednio przy ujściu szyjki (śluz wewnętrzny) można rozpoznać śluz płodny wcześniej, niż pojawi się on na zewnątrz. Jeśli śluzu jest mało, pomocne bywa większe nawodnienie, karoten (np. marchew) oraz środki rozrzedzające śluz — stosowane rozważnie.
Dla poczęcia naprawdę liczy się współżycie w czasie najbardziej płodnego śluzu. Pozycje przy współżyciu czy leżenie z uniesionymi biodrami nie zwiększają szansy na poczęcie — plemniki przemieszczają się dzięki śluzowi odpowiedniej jakości, niezależnie od grawitacji.
Szyjka niska, zamknięta i twarda towarzyszy czasowi niepłodnemu. Powrót szyjki do tego stanu po owulacji to kolejny, niezależny wskaźnik dający pewność, że owulacja już nastąpiła — pomaga lepiej wyznaczyć czas niepłodności poowulacyjnej.
Jeśli korzystasz z czasu niepłodnego przed owulacją, obserwacja śluzu bezpośrednio przy ujściu szyjki ostrzega o nadchodzącej płodności wcześniej niż śluz pojawiający się na zewnątrz — jakikolwiek śluz przed owulacją oznacza już czas płodny.
Wyznaczając koniec płodności tylko na podstawie szyjki: po dniu jej szczytu (najwyżej, najbardziej otwarta i miękka) odliczamy 3–4 dni; wieczorem ostatniego z nich zaczyna się czas niepłodny. Najpewniej jest jednak łączyć szyjkę ze skokiem temperatury i szczytem śluzu (podwójne sprawdzenie). W razie wątpliwości skonsultuj się z ekspertem NPR (zakładka Poradnie).